Con đường dẫn đến hạnh phúc (*)

Con đường dẫn đến hạnh phúc là con đường “trung đạo.” Đức Phật Gotama đã nói như thế. Trung đạo trong ngôn ngữ mà đức Phật dùng thời ấy là majjhimā patipadā. Con đường này không giống với con đường tìm cầu hạnh phúc của số đông người đời từ xưa đến nay. 

Nuôi dưỡng lòng khoan dung và thấu cảm trong môi trường đa văn hóa và đa tôn giáo

(Xin chân thành cảm ơn Giáo sư Tiến sĩ Padmasiri de Silva đã cho phép tôi dịch một số tài liệu của ông. Lần thứ hai gặp lại ông tại Đại lễ Vesak LHQ, 2014, Hà Nội, nhận thấy một người thực hành Pháp, tuy già, nhưng thật minh mẫn, tôi càng ngưỡng mộ ông hơn. Chia sẻ bài này ở đây để các bạn đọc, xin hồi hướng công đức cầu nguyện mọi người đều có duyên học và thực hành Pháp).

------------------------

Nuôi dưỡng lòng khoan dung và thấu cảm trong môi trường đa văn hóa và đa tôn giáo: ĐƯA “THỰC HÀNH TỈNH THỨC” VÀO CHƯƠNG TRÌNH BẬC ĐẠI HỌC

Prof. Dr. Padmasiri de Silva (Monash University)

Dịch Việt: Giác Kiến, Ph.D. (Pune University)

“Khả năng tự nguyện dẫn một chú ý đang đi rông trở về, cứ dẫn về, dẫn về nhiều lần như thế, là nền tảng căn bản của sự phán đoán, tính cách và ý chí. Nền giáo dục nào nuôi dưỡng khả năng này là nền giáo dục tuyệt vời. Thế nhưng, đề ra ý tưởng này dễ dàng hơn là đưa ra hướng dẫn thực tế để thực hiện ý tưởng ấy.” (William James)

“Cần đẩy mạnh việc ứng dụng tỉnh thức một cách có đạo đức theo phương thức khả thi phổ biến trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, quản lý và giáo dục cộng đồng.” (Tuyên bố Bangkok, Vesak Liên Hiệp Quốc 2012).

Dẫn nhập

Xuất phát từ nguồn cảm hứng và phương pháp thực hành Phật giáo, bài nghiên cứu này khám phá những mục đích “giáo dục thiền định và chuyển hóa” có phạm vi lớn hơn, đặt vấn đề về phương cách làm thế nào chúng ta có thể hội nhập với những người khác đạo một cách có tính xây dựng. Cần nhấn mạnh rằng tôi nêu lên ở đây một chiều hướng mới liên quan đến Những Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hiệp Quốc. Để thực hiện điều này, chúng ta tập trung vào thế giới hôm nay, một thế giới mà trong đó thanh niên thường xuyên xung đột do căng thẳng nội bộ nhóm, đưa đến áp lực, lo lắng về bất đồng chính trị và thiên tai. Chúng ta cũng có thể theo lời khuyên của William James và đề ra một chương trình phát triển lòng khoan dung, thấu cảm và “lắng nghe” đối với những quan điểm trái chiều khác nhau. Khi chúng ta giữ tâm tĩnh lặng vững chãi, chúng ta sẽ có khả năng sáng tạo và nhận ra nhiều chiều hướng chọn lựa mới.

Đức Phật: Lịch sử và Truyền thuyết

Xin cáo lỗi: Bài viết này đã được lấy xuống. Có một điểm cần bổ sung để làm cho lịch sử được Phật được hiểu rõ hơn. Xin cảm ơn và hẹn gặp lại.

Xớ rớ ghi ân (*)

Vo tròn lẽ sống

Trưởng lão Giác Dũng

Xin tự tánh đừng cho tôi nếp sống

Trong ấm êm nhung gấm của chương đài

Vì bên tôi còn lắm người vất vả

Sống cuộc đời phải nếm mật nằm gai.

Xin tự tánh đừng cho tôi nếp sống

Mãi sanh lòng kiêu hãnh bởi tự cao

Nhìn chung quanh bằng đôi mắt tự hào

Thành hoang đảo, đầy tôi xa vĩnh viễn.

Xin tự tánh ban cho tôi nếp sống

Phải hằng thường kham nhẫn để hòa nhau

Vì kiếp người vương vấn mãi sầu đau

Do bản ngã lộng quyền che khuất trí.

Xin tự tánh ban cho tôi nếp sống

Hạnh thanh bần biết đủ lấy làm vui

Sống yêu thương ấp ủ khắp muôn loài

Được như thế tôi vo tròn lẽ sống.

Sau khi tiễn những người bạn hiền xuất sĩ và cư sĩ ra về, tôi một mình ngồi lại trong chiếc cốc gỗ muồng tại Phương Thảo Am. Tập Tưởng Niệm Ân Sư đặt trên bàn với tôn ảnh của Thầy. Mười ngón tay đặt trên bàn phím chiếc máy điện toán nhỏ mà những con chữ sao khó hiện ra trên màn hình. Bao tưởng và niệm tràn lên trên mặt ký ức sau Lễ Tiểu Tường của Thầy tôi, Trưởng lão Giác Dũng, 25/2/Quý Tỵ - 25/2/Giáp Ngọ.

Võ Như Lanh: Đường trí tuệ nở hoa

Võ Như Lanh, Ảnh: Phổ Tâm, Nguồn: GN

Hơi đất Quảng
Giữa tháng 11, trong kế hoạch tìm lại nguồn xưa, tôi đi dọc một vòng từ Non Nước, vô Vĩnh Điện, rồi Hà Lam, Việt An, rồi vòng lên Hiệp Đức, ra Quế Sơn, Phong Thử, Điện Thọ, Điện Bàn, rồi ra Miếu Bông, Cẩm Lệ, Đà Nẵng. Tôi dừng chân ở Cẩm Lệ.
Tôi chẳng tìm được gì, như dự tính, nhưng phát hiện ra một điều, đó là, người quê ở miệt này rất yêu độc lập, yêu tự do, và yêu hạnh phúc. Dọc đường tự Hiệp Đức ra Quế Sơn, nhà nào cũng treo bảng đỏ chữ vàng Không có gì quý hơn đọc lập tự do hạnh phúc. Trừ một số nhà còn hơi nghèo. Tôi đoán vậy vì tôi thấy những nhà hơi cũ kỷ lụp xụp một chút thì vắng cái bảng đỏ chữ vàng đó thôi. Nói chuyện với cô phụ xe (ở đây phụ nữ phụ xe có vẻ hiền lành và tử tế hơn thanh niên), tôi hiểu là họ nghĩ họ chưa hạnh phúc lắm, để khi nào hạnh phúc rồi họ mới treo, chứ họ vốn chân quê, không thích hô khẩu hiệu suông. Tôi thấy dân ở đây còn dùng cót và sáo tre nhiều, tôi hỏi mua. Cô phụ xe đã ân cần chỉ dẫn cho tôi chi tiết chỗ và hàng tôi nên mua để đảm bảo chất lượng tốt và giá cả phải chăng. 

Sang trang

(Bài thơ này viết cuối năm 2000, khi đang ở Nha Trang. Nay gặp lại trong mớ giấy cũ, xin chia sẻ cùng các bạn).

Mùa đông

một ngày trong vạn thuở

quyển vở sang trang

từ không

đến có

tiếng cười vang

như mây ngàn

như bọt nước

hợp tan...

có lẽ nào

có

rồi không, anh nhỉ?!

từ vô thỉ

ta biết gì, mặc nó

lúc sang trang

hiện hữu rõ ràng

mây ngàn gió cuốn về đâu?

Bức ảnh khó quên: Cậu bé Nhật Bản

Cái giận

Đây là những dòng chữ tùy duyên gõ lại từ năm 2012, gọi là tùy bút về giận. Hồi đó tôi có chia sẻ trên Văn hóa Phật giáo online. Năm nay, nhân Vô Ưu đăng bài tùy bút này trên báo giấy số 54, mùa Vu Lan, với tựa đề Chuyện về cái giận, nên tôi xin chia sẻ lại ở đây để mọi người cùng đọc. Với các bạn thân quen trong lớp học thiền, thì dòng chữ này quen và nhàm lắm rồi. Nhưng đối với những bạn đọc mới, bàn về cái giận cũng có cái hay, nên chia sẻ lại cho vui vậy. Nói đến giận, Đức Phật đã dạy chúng ta rồi:

Nó mắng tôi, đánh tôi  

Nó thắng tôi, cướp tôi.

Ai ôm hiềm hận ấy,

Hận thù không thể nguôi.

Nó thắng tôi, đánh tôi

Nó thắng tôi, cướp tôi.

Không ôm hiềm hận ấy,

Hận thù được tự nguôi.

Với hận diệt hận thù,

Đời này không có được.

Không hận thù diệt hận thù,

Là định luật ngàn thu. (Kinh Pháp cú số 3, 4, 5)

Và Đức Phật dạy thêm:

Lấy không giận thắng giận,

Lấy thiện thắng không thiện,

Lấy thí thắng xan tham,

Lấy chơn thắng hư ngụy. (Kinh Pháp cú số 223)

Lửa nào bằng lửa tham!

Chấp nào bằng sân hận!

Lưới nào bằng lưới si!

Sông nào bằng sông ái! (Kinh Pháp cú số 251)

Gieo khổ đau cho người,

Mong cầu lạc cho mình,

Bị hận thù buộc ràng,

Không sao thoát hận thù. (Kinh Pháp cú số 291)

Biết rằng thực hành được như lời đức Phật dạy là khó lắm. Mà học lời Phật dạy về sân giận để có thể nhìn lại một chút như thế này, như một bạn trẻ chia sẻ, là quý lắm rồi:

Đấy! Sân giận đấy! Từ khi bắt đầu đến lúc kết thúc có giây phút nào thỏa mãn, hạnh phúc, đẹp lòng mọi người không? Hay là ấm ức, bêu rếu, lườm nguýt, mỉa mai nhau... Giận nhau làm gì cho mệt mà xấu gái đi, chả ai thèm yêu. 

Vâng, thay đổi tập tính từ tốt đến xấu thì dễ, còn từ xấu thành tốt thì khó mà cũng ít người chịu nhìn thẳng vào cái Xấu của mình. Thế nhưng đời sống an lạc hay không thì phụ thuộc vào khả năng biến đổi của bản thân, không ai chuyển hộ được. Đối với những người hay nóng tính như mình đây thì tập từng chút một, tập dần dần, đừng có “chưa đi đã chạy”, mà cũng đừng có nói suông. (Hanh Nguyen, HS 12)

Chia sẻ lại ở đây, có 2 chỗ lỗi cần chỉnh lại chút xíu. Một là có vài cụm, câu đã ghi trong bài Chuyện về cái giận chưa rõ, nay chia sẻ trên báo giấy mới đọc kỹ lại và phát hiện ra, chỉnh lại. Bản này là bản đã chỉnh. Hai là, trên Vô Ưu, BBS thích để bài này dưới mục gọi là Hồi ký, có vẻ không ổn lắm. Mục này gọi là Tùy bút thì phù hợp hơn. Không biết tâm lý người đọc hiện nay thích đọc Hồi ký hơn là Tùy bút, Tản văn không? Hồi ký nghe có vẻ thật và gợi tò mò? Tùy bút, Tản văn có vẻ hư cấu và tự chia sẻ tâm tình? Thực ra, cả hai đều là cách người viết mượn để chia sẻ những điều mình muốn nói qua kinh nghiệm sống thực của người viết mà thôi.

 

 

Cái giận

Thời còn học phổ thông, tôi được đưa về ở với ngoại một năm. Sau này mỗi lần tôi gặp lại các dì và cậu, điều mà các dì và cậu tôi hay nhắc về tôi nhất chính là cái… tính nóng. Qua lời kể của dì, tính nóng của tôi thể hiện thường xuyên, nhất là những lúc chơi giỡn với bọn trẻ hoặc khi bị ông bà ngoại bảo làm một điều gì đó mà tôi không thích. Vì thế mà chuyện gây gổ và choảng nhau với bọn trẻ trong xóm là chuyện thường như cơm bữa. Còn cái tật làm ẩu cho ‘biết mặt’ của tôi mỗi khi bị ép buộc phải làm một điều gì bất đắc dĩ, thì các dì và cậu của tôi đều ngán.

Thật cả trong mơ

Đây là những dòng chữ tùy duyên gõ lại từ năm 2010. Cứ đến ngày kỷ niệm Hòa Thượng Minh Châu thì tôi nhớ và đem ra đọc lại. 

Năm nay, sắp đến ngày kỷ niệm 2 năm Hòa Thượng viên tịch, tôi lại gặp nhiều duyên làm tôi nhớ đến Ngài. Nhớ đến Ngài là tôi nhớ đến một số việc cần làm mà tôi đã tự đặt ra cho mình ngay sau đêm tôi mơ thấy Ngài, 14 tháng Giêng năm Canh Dần.
Chia sẻ mấy dòng chữ này ở đây, tôi mong cầu được Ngài gia hộ để tôi đủ duyên làm được những điều mà tôi đã tự dặn mình về một bậc thầy khả kính.

  *

*  *

Vừa tỉnh giấc dậy, hình ảnh của Hòa thường vẫn còn hiện rõ trong trí nhớ tôi. Hiền từ trên gương mặt nhưng vóc dáng có vẻ quắc thước. Phải chi tôi là họa sĩ, tôi sẽ vẽ ngay chân dung Hòa thường như tôi vừa gặp. Nhưng vì tôi không phải là họa sĩ, nên hình ảnh của Hòa thượng lại cứ hiện lên hiện lên như thể nhắc tôi phải vẽ.

Một lần tìm Phật

Xin cáo lỗi: Bài viết này đã được lấy xuống. Sẽ giới thiệu lại cùng các bạn vào một dịp phù hợp. Cảm ơn bạn đã ghé qua đây và hẹn gặp lại.